Kanada'da vasiyetname ve vekâletname (power of attorney) rehberi

Kanada’daki Türk ailelerin çoğunda iki ülkede birden malvarlığı vardır: burada bir ev veya emeklilik hesabı, Türkiye’de bir daire, tarla veya banka hesabı. Bu tablo, hazırlıksız bırakıldığında geride kalanlara ağır bir yük bindirir. İki belge bu yükü büyük ölçüde hafifletir: vasiyetname (will) ve power of attorney.

İkisi farklı zamanlar için tasarlanmıştır. Power of attorney siz hayattayken ama karar veremeyecek durumdayken işler. Vasiyetname öldükten sonra devreye girer. Biri diğerinin yerini tutmaz.

Ontario’da vasiyetname nasıl geçerli olur?

Ontario’da vasiyetnamenizi iki tanık önünde imzalamanız gerekir.

Tanık seçimi en kritik ayrıntıdır: tanıklarınıza ve onların evli eşlerine vasiyetinizde mal bırakmamalısınız. Bu kurala uyulmadığında, o kişiye bırakılan pay geçersiz hâle gelebilir. Eşinizi veya çocuğunuzu tanık yapmak, tam da onlara miras bıraktığınız için yaygın ve pahalı bir hatadır. Tanıkları mirastan pay almayan kişilerden seçin.

El yazısı (holograph) vasiyetname

Ontario el yazısı vasiyetnameyi tanır. Bu tür bir vasiyetnamede tanık bulunması gerekmez. Ancak koşulları katıdır: metin tamamen kendi el yazınızla olmalıdır. Daktilo veya bilgisayarla yazılamaz, bir kısmı el yazısı bir kısmı yazılı olamaz ve matbu bir form üzerine doldurulamaz. Hazır bir vasiyetname formunun boşluklarını el yazısıyla doldurmak, holograph vasiyetname sayılmaz.

El yazısı vasiyetname acil bir çözümdür. Karmaşık bir malvarlığınız varsa kalıcı çözüm olarak görmeyin.

Vasiyetname bırakmazsanız

Vasiyetname olmadan ölünürse mirasın kime ne oranda gideceğini siz değil, Ontario’nun Succession Law Reform Act düzenlemesi belirler. Sonuç, istediğinizden farklı olabilir; özellikle ikinci evlilikler, üvey çocuklar ve resmî nikâhı olmayan birliktelikler bakımından. Ayrıca mirasın yönetimi için mahkemeden atama alınması gerekir ve süreç uzar.

Power of attorney: iki ayrı belge

Ontario’nun power of attorney sayfasına göre iki tür vardır.

Mal (property) için power of attorney, faturaların ödenmesi, yatırımların yönetilmesi ve mülkle ilgili işlemler gibi mali işleri kapsar. Önemli bir ayrıntı: aksini belirtmezseniz, atadığınız kişi hemen karar vermeye başlayabilir. Yetkinin yalnızca siz karar veremez hâle geldiğinizde başlamasını istiyorsanız bunu belgede açıkça yazmanız gerekir.

Kişisel bakım (personal care) için power of attorney, sağlık, barınma, beslenme, giyim, hijyen ve güvenlik gibi konularda karar yetkisi verir.

Tanık kuralları

Power of attorney belgenizi iki tanık önünde imzalamanız gerekir. Şu kişiler tanık olamaz:

• Eşiniz veya partneriniz
• Çocuğunuz ya da çocuğunuz gibi baktığınız biri
• Atadığınız kişi (attorney) veya onun eşi ya da partneri
• 18 yaşından küçük olan herkes

Yaygın bir yanlış bilgi şudur: power of attorney için tanıklardan birinin avukat veya paralegal olması genel olarak zorunlu değildir. Bu koşul yalnızca belgeyi görüntülü bağlantı üzerinden uzaktan imzalıyorsanız geçerlidir; o durumda iki tanıktan biri Law Society of Ontario tarafından lisanslanmış bir avukat veya paralegal olmalıdır. Yüz yüze imzalamada yukarıdaki koşulları taşıyan herkes tanık olabilir.

Türkiye’deki mallarınız

Bu, iki ülkeli aileler için en çok gözden kaçan konudur. Ontario’da yapılmış bir vasiyetname, Türkiye’deki taşınmazlar bakımından otomatik ve sorunsuz uygulanmaz. Türk miras hukukunda saklı pay gibi kurallar vardır ve yabancı bir vasiyetnamenin tanınması ayrı bir süreçtir.

Aynı şekilde, Kanada’da düzenlenmiş bir power of attorney Türkiye’deki tapu veya banka işlemleri için genellikle yeterli olmaz. Türkiye’deki işlemler için konsoloslukta düzenlenen ya da apostilli ve usulüne uygun çevrilmiş bir vekâletname gerekir. Gazetemizin Kanada’dan Türkiye için vekâletname rehberi ve Kanada-Türkiye miras, veraset ve intikal rehberi bu tarafı ayrıntılandırır.

İki ülkede malı olanlar için pratik yaklaşım, her ülke için o ülkenin hukukuna uygun ayrı belgeler hazırlamak ve bu belgelerin birbirini iptal etmemesine dikkat etmektir. Sonraki bir vasiyetnamenin “önceki tüm vasiyetnamelerimi iptal ediyorum” ifadesi, diğer ülkedeki vasiyetnamenizi de geçersiz kılabilir. Bu nedenle her iki tarafta da hukuki destek almak yerinde olur.

Uygulama kontrol listesi

• Vasiyetname ile power of attorney’nin farklı zamanlar için olduğunu biliyorum.
• Vasiyetnamemi iki tanık önünde imzaladım.
• Tanıklarıma ve eşlerine vasiyetimde mal bırakmadım.
• El yazısı vasiyetname yazacaksam tamamının el yazısı olması gerektiğini biliyorum.
• Mal ve kişisel bakım için ayrı power of attorney düzenledim.
• Mal vekâletinin ne zaman yürürlüğe gireceğini belgede netleştirdim.
• Power of attorney tanıklarımın yasak listede olmadığını kontrol ettim.
• Türkiye’deki mallar için ayrı belge ve konsolosluk adımını planladım.
• Belgelerin birbirini iptal etmediğini kontrol ettirdim.
• Belgelerin nerede saklandığını güvendiğim kişilere söyledim.

Kaynaklar ve güncellik

Bu yazı Ontario hükûmetinin power of attorney sayfasına ve CLEO’nun Steps to Justice hukuki bilgi kaynaklarına dayanır. Kurallar eyalete göre değişir ve zamanla güncellenir. Miras planlaması kişisel duruma bağlıdır; özellikle iki ülkede malvarlığı olanlar için her iki hukuk sisteminde de danışmanlık almak önemlidir. Bu yazı hukuki tavsiye değildir.