Kanada-Türkiye serbest ticaret müzakereleri 2026'da ne aşamada?

Kanada ile Türkiye, 7 Temmuz 2026’da ikili serbest ticaret anlaşması müzakerelerini başlattı. Bu önemli bir diplomatik ve ticari eşik; fakat bugün gümrük vergilerinin kalktığı anlamına gelmiyor. Bir anlaşma metninin müzakere edilmesi, imzalanması, iç onay süreçlerinden geçmesi ve yürürlüğe girmesi ayrı aşamalardır. İthalatçı ve ihracatçılar mevcut tarife ve izin kurallarını uygulamaya devam etmelidir.

Global Affairs Canada’nın resmî anlaşma sayfası mevcut durumu “in negotiations” olarak kaydediyor. Kanada hükümeti ayrıca 31 Temmuz ile 14 Eylül 2026 arasında şirketlerden, sektör birliklerinden, eyalet ve bölge yönetimlerinden ve halktan görüş topluyor. Bu takvim, sonuçlanmış bir anlaşma değil, Kanada’nın müzakere pozisyonunu oluşturma sürecidir.

Süreç nasıl bu noktaya geldi?

Kanada ve Türkiye ticaret bakanları 8 Haziran 2026 tarihli ortak ekonomik ortaklık açıklamasında serbest ticaret anlaşmasına yönelik exploratory discussions başlatma konusunda uzlaştı. Açıklama yenilenebilir enerji, nükleer enerji, havacılık ve bağlantıların geliştirilmesini olası işbirliği alanları arasında saydı.

Bir ay sonra müzakerelerin resmen başlatılması, iki tarafın bağlayıcı metin üzerinde çalışmaya geçmesini sağladı. Bununla birlikte müzakerelerin kaç tur süreceği, hangi sektörlerin kapsam dışında kalacağı, tarife indirimlerinin takvimi ve menşe kuralları henüz nihai değildir. Kamuya açıklanmamış bir sonuç varmış gibi fiyat teklifi veya yatırım kararı oluşturmak risklidir.

Kanada’nın Türkiye için yayımladığı ilişkiler özetine göre iki yönlü mal ticareti 2024’te 4,3 milyar Kanada dolarını aştı. Kanada’nın Türkiye’ye mal ihracatı 1,3 milyar dolar, Türkiye’den ithalatı 3,1 milyar dolardı. Kanada’nın önde gelen ihracat kalemleri mercimek ve nohut, demir-çelik hurda ve soya fasulyesi; Türkiye’den öne çıkan ithalat kalemleri ise yassı demir sac, römorkör ve ilaç ürünleriydi.

Bu toplamlar fırsatın yönünü gösterir, fakat belirli bir ürünün vergisini veya pazar erişimini göstermez. Aynı ürün grubunda alt HS koduna, işleme düzeyine ve menşeye göre farklı oran ve düzenleme uygulanabilir.

Bir serbest ticaret anlaşmasında hangi başlıklar belirleyici olur?

Tarife indirimi manşetlerde en görünür başlıktır; gerçek ticari etki çoğu zaman ayrıntıda ortaya çıkar. Şirketlerin müzakere sürecinde şu alanları izlemesi gerekir:

• Hangi HS kodlarında verginin hemen, hangilerinde kademeli azaltılacağı
• Bir ürünün Kanada veya Türkiye menşeli sayılması için gereken üretim ve değer koşulları
• Menşe ispatının formatı, kayıt saklama süresi ve sonradan doğrulama yetkisi
• Tarım ürünlerinde kota, sağlık ve bitki sağlığı kuralları
• Teknik standartlar, uygunluk değerlendirmesi ve etiketleme
• Hizmetler, geçici iş seyahati, yatırım ve kamu alımları
• Ticaret çözümleri, yaptırımlar, ihracat kontrolleri ve uyuşmazlık çözümü

Anlaşma yürürlüğe girse bile her ürün sıfır vergiye tabi olmayabilir. Tercihli tarife talep eden ithalatçı, yalnızca sevk ülkesini değil menşei kanıtlamak zorunda kalabilir. Türkiye üzerinden gönderilen üçüncü ülke ürünü veya Kanada’da yalnızca yeniden paketlenen ürün, üzerinde Kanada ya da Türkiye etiketi bulunmasına rağmen menşe kuralını karşılamayabilir.

Kanada’daki istişareye kim, nasıl hazırlanmalı?

Kanada’nın Global Affairs Canada istişare listesi, Türkiye dosyasını açık bir kamu istişaresi olarak gösteriyor. Görüş bildirecek işletme veya kuruluş, “vergiler düşsün” gibi genel bir talep yerine ölçülebilir sorun sunmalıdır.

Hazırlık dosyasında ürünün HS kodu, yıllık ticaret değeri, mevcut gümrük oranı, düzenleyici maliyet, teslim süresi, rakip ülkelerin avantajı ve önerilen çözüm bulunabilir. Bir menşe kuralı öneriliyorsa Türkiye ve Kanada’daki üretim adımlarını, üçüncü ülke girdilerini ve tedarik zincirinin hangi eşikte uygun kalacağını açıklayın. Gizli ticari bilgi gönderilecekse istişare talimatındaki gizlilik yöntemini uygulayın.

Son tarih ve gönderim yöntemi değişebileceğinden, başvuru yapacağınız gün resmî istişare sayfasını yeniden kontrol edin. 14 Eylül 2026 tarihi sonrasında gönderilen görüşlerin aynı süreçte değerlendirmeye alınacağını varsaymayın. Kamu istişaresine katılım, şirkete özel tarife veya ihale avantajı garantisi vermez.

Şirketler bugün hangi hazırlığı yapabilir?

Anlaşma sonuçlanmasını beklemeden veri ve uyum altyapısı kurulabilir. Önce son iki veya üç yıllık ithalat ve ihracat kayıtlarından HS kodu, menşe, gümrük değeri ve ödenen vergiyi çıkarın. Yanlış veya çok genel sınıflandırmalar varsa gümrük uzmanıyla düzeltin. Ardından tedarikçiden ürün ağacı ve üretim adımlarını belgeleyebilecek sistem isteyin.

Kanada Trade Commissioner Service’in Türkiye pazar sayfası havacılık, tarım ve işlenmiş gıda, temiz teknoloji, eğitim, bilgi ve iletişim teknolojileri, yaşam bilimleri ve madenciliği öne çıkan sektörler arasında gösteriyor. Bu liste pazar araştırmasına başlangıç olabilir; satış garantisi veya düzenleyici onay değildir.

Her ürün için üç ayrı senaryo hesaplayın: mevcut tarife, olası kademeli indirim ve sıfır tercihli tarife. Navlun, sigorta, kur, gümrük müşavirliği, test, etiketleme, depolama ve satış vergilerini modelden çıkarmayın. Böylece anlaşmanın yalnızca vergi satırını değil toplam landed cost üzerindeki etkisini görürsünüz.

Dağıtıcı veya tedarikçi sözleşmesine “gelecekte anlaşma çıkarsa fiyat otomatik düşer” gibi belirsiz bir hüküm eklemek yerine, hangi tarife kodu ve yürürlük tarihiyle yeniden fiyatlama yapılacağını tanımlayın. Menşe ispatını kimin hazırlayacağı, doğrulama halinde belgeyi kimin sunacağı ve yanlış beyan maliyetinin nasıl paylaşılacağı da yazılı olmalıdır.

Şimdilik hangi kurallar geçerli?

Anlaşma yürürlüğe girene kadar mevcut gümrük tarifesi, ürün güvenliği, etiketleme, ithalat izni ve vergi kuralları devam eder. Teklifte “FTA vergisi” diye henüz var olmayan bir indirim kullanmayın. Kanada’ya ithalatta CBSA sınıflandırmasını ve ilgili federal düzenleyiciyi; Türkiye’ye ithalatta Türk tarife ve ürün mevzuatını işlem gününde doğrulayın.

Temel pazar araştırması için Türkiye-Kanada ticaret rehberimizi, sınır ve beyan planı için seyahat ve gümrük rehberimizi kullanabilirsiniz. Büyük sözleşme, yatırım veya menşe tasarımı öncesinde her iki ülkede yetkin gümrük ve hukuk uzmanlarından yazılı görüş alın. Bu yazı 26 Ağustos 2026 itibarıyla doğrulanmış genel bilgidir; müzakere durumu ve tarihler resmî sayfadan yeniden kontrol edilmelidir.