Türkiye-Kanada ticareti: sektörler, veriler ve ihracat yolu
İki ülke arasında serbest ticaret anlaşması yok. 4,3 milyar dolarlık mal ticaretini, öne çıkan ürünleri ve şirketlerin doğrulaması gereken adımları inceliyoruz.
Türkiye ile Kanada arasındaki ticaret tek bir sektöre dayanmıyor: tarım ürünleri, demir-çelik, gemi, ilaç ve sanayi girdileri iki yönlü mal akışında öne çıkıyor. Ancak pazara giriş kararı toplam ticaret rakamından değil, ürünün Harmonized System kodu, menşei, vergi yükü ve federal ya da eyalet düzenlemesinden başlamalıdır.
Global Affairs Canada’nın Canada-Türkiye relations sayfasına göre iki yönlü mal ticareti 2024’te 4,3 milyar Kanada dolarını aştı. Kanada’nın Türkiye’ye mal ihracatı 1,3 milyar dolar, Türkiye’den ithalatı ise 3,1 milyar dolar düzeyindeydi.
Hangi ürünler öne çıkıyor?
Kanada’nın Türkiye’ye 2024’teki başlıca ihracatı 393 milyon dolarla mercimek ve nohut, 167 milyon dolarla demir-çelik hurda ve 113 milyon dolarla soya fasulyesiydi. Türkiye’den Kanada’ya başlıca ürünler arasında 203 milyon dolarlık yassı demir sac, 128 milyon dolarlık römorkör ve 107 milyon dolarlık ilaç ürünleri yer aldı.
Bu değerler pazar büyüklüğünün yalnızca gümrük bazlı yıllık fotoğrafıdır. Bir ürünün hızla büyüdüğünü anlamak için Statistics Canada’nın Canadian International Merchandise Trade uygulamasında Türkiye, ay, eyalet ve HS kodu filtrelerini kullanın. Değer, miktar ve birim fiyat değişimini birlikte okuyun.
Toplam ithalat artışı, yeni bir tedarikçi için otomatik talep anlamına gelmez. Yoğunlaşma, kur farkı, navlun, stok döngüsü ve tek seferlik büyük teslimatlar yıllık rakamı değiştirebilir. En az üç yıllık seri ve ilgili alt ürün kodunu inceleyin.
Serbest ticaret anlaşması var mı?
Kanada Trade Commissioner Service’in Türkiye pazar sayfası, Kanada ile Türkiye arasında serbest ticaret anlaşması bulunmadığını belirtiyor. Bu nedenle ürünün normal tarife rejimi, menşe kuralı ve varsa anti-dumping ya da safeguard önlemi ayrı kontrol edilmelidir.
Faturada ürünü genel ticari adla yazmak doğru tarife sınıflandırmasının yerine geçmez. HS kodunu ürünün bileşimi, kullanımı ve teknik özelliklerine göre doğrulayın. Yanlış kod vergi eksikliği, gecikme, ceza veya izin ihlali doğurabilir.
Türkiye’den Kanada’ya satışta Canadian Customs Tariff, Kanada’dan Türkiye’ye satışta Türk Gümrük Tarife Cetveli uygulanır. Gümrük müşavirinden yazılı sınıflandırma görüşü ve toplam landed cost hesabı alın.
2026 JETCO hangi alanları işaret etti?
Kanada ile Türkiye, 20 Ocak 2026’daki ikinci JETCO toplantısında altyapı, yeşil ekonomi, enerji ve madencilik, havacılık ve savunma ile yenilenebilir enerji teknolojilerini öncelikli işbirliği alanları olarak görüştü. Taraflar hava ulaştırma bağlantılarını geliştirme ve üçüncü ülkelerde ortak ticari projeleri araştırma niyetini de kayda geçirdi.
JETCO bildirisi bir teşvik, ihale veya sipariş garantisi değildir. Şirketler sektör duyurusunu somut procurement portalı, alıcı yeterliliği, ihracat kontrolü ve finansman koşuluyla eşleştirmelidir. Savunma veya dual-use ürünlerde genel ticaret rehberinden daha sıkı izin ve insan hakları değerlendirmeleri bulunabilir.
Kanada’ya ürün göndermeden önce
Kanada ithalatçısının business number ve import-export program hesabı, gümrük broker düzeni ve ürünün importer of record sorumluluğu net olmalıdır. Incoterms satıcının ve alıcının navlun, sigorta, gümrükleme ve risk geçişini belirler; vergi mevzuatını ortadan kaldırmaz.
Ürüne göre şu federal kurumlar devreye girebilir:
- Gıda, bitki ve hayvansal ürünlerde Canadian Food Inspection Agency
- Tüketici ürünleri, kozmetik, ilaç ve sağlık ürünlerinde Health Canada
- Gümrük değeri, tarife ve sınır işlemlerinde Canada Border Services Agency
- Ölçüm, etiket ve rekabet hükümlerinde ilgili federal ve eyalet kurumları
- Elektrik, yapı veya mesleki ürünlerde eyalet standardı ve certification kuruluşları
Etiketin İngilizce ve Fransızca zorunluluklarını, net miktar, alerjen, nutrition facts, ürün iddiası ve importer bilgisini ürün grubuna göre kontrol edin. Türkiye’deki uygunluk belgesinin Kanada standardında otomatik kabul edildiğini varsaymayın.
Alıcı ve ödeme riskini doğrulayın
Potansiyel Kanada alıcısının yasal şirket adını, federal veya eyalet kaydını, fiziksel adresini ve kurumsal alan adını kontrol edin. Büyük ilk siparişte credit report, trade references, sigorta veya letter of credit gibi risk araçlarını değerlendirin.
Yalnızca mesajlaşma uygulaması kullanan, kişisel hesaba komisyon isteyen, normal piyasanın çok üzerinde sipariş veren veya kendi “gümrük acentesine” peşin ücret dayatan talepler dolandırıcılık işareti olabilir. Numune, sözleşme ve ödeme koşullarını aşamalı yürütün.
İhracat maliyet tablosu
Teklif vermeden önce şu kalemleri aynı para biriminde hesaplayın:
- Fabrika çıkış ürün maliyeti ve ambalaj
- Türkiye içi taşıma, terminal ve ihracat gümrüğü
- Uluslararası navlun ve sigorta
- Kanada gümrük vergisi ve import GST/HST
- Broker, liman, demurrage ve iç nakliye
- Testing, certification, bilingual label ve depo gideri
- Kur riski, iade, garanti ve satış sonrası hizmet
Ucuz fabrika fiyatı yüksek hacimli veya denetime tabi üründe landed cost avantajına dönüşmeyebilir. Farklı sipariş ve navlun senaryolarıyla hassasiyet analizi yapın.
Kaynaklar ve güncellik
Bu rehber Global Affairs Canada’nın 2024 ikili ticaret verisi, Ocak 2026 JETCO bildirisi, Trade Commissioner Service ve Statistics Canada ticaret veri aracına dayanır. Güncel tarife, yaptırım, ithalat izni ve ürün standardını sözleşme ve sevkiyat tarihinde yeniden doğrulayın.