Kanada'da şahıs şirketi kurma ve GST/HST kaydı rehberi

Kanada’da danışmanlık, tercümanlık, nakliye, tadilat, kuaförlük veya çevrimiçi satış gibi işlerle kendi hesabına çalışmaya başlayan çok sayıda Türk göçmen var. En basit yapı şahıs şirketidir (sole proprietorship): ayrı bir tüzel kişilik kurmazsınız, iş geliri kişisel beyannamenizde raporlanır ve iş borçlarından şahsen sorumlu olursunuz.

Bu basitlik, kayıt yükümlülüklerinin olmadığı anlamına gelmez. En sık yapılan hata GST/HST kaydını geciktirmektir.

Small supplier eşiği: 30.000 dolar

CRA kurallarına göre, bir kişi önceki dört takvim çeyreğinde dünya genelindeki vergiye tabi teslimlerinin toplam bedeli 30.000 doları aşmıyorsa small supplier sayılır ve GST/HST kaydı yaptırmak zorunda değildir. Kamu hizmeti kuruluşları için bu eşik 50.000 dolardır.

Şahıs şirketiyseniz eşiği hesaplarken tüm işlerinizin ve ilişkili kişilerin dünya genelindeki vergiye tabi teslimlerinden elde edilen giderler düşülmeden önceki toplam gelirleri dikkate alınır. Yani ciro esas alınır, kâr değil. İki ayrı işiniz varsa bunlar toplanır.

Bu ayrım önemlidir: 30.000 dolar bir kâr eşiği değildir. Giderleri yüksek bir işte kârınız düşük olsa bile ciro eşiği aşılmış olabilir.

Eşiği aşınca ne olur?

Eşiği aştığınızda small supplier statünüz sona erer ve kayıt zorunlu hâle gelir. CRA, kayıt yürürlük tarihinizden itibaren 29 gün içinde kayıt yaptırmanız gerektiğini belirtir.

Kaydı geciktirmenin maliyeti şudur: kayıt zorunluluğu doğduğu andan itibaren yaptığınız satışlarda GST/HST tahsil etmiş sayılırsınız. Müşteriden tahsil etmemiş olsanız bile bu tutarı CRA’ya ödemeniz istenebilir. Geriye dönük olarak müşterilerden vergi istemek çoğu zaman mümkün olmaz ve fark cebinizden çıkar.

Ayrıntılar CRA’nın GST/HST için ne zaman kayıt yaptırmalı sayfasında ve small supplier yayınında yer alır.

Business number ve kayıt

GST/HST hesabı açmadan önce bir business number (BN) almanız gerekir. BN, GST/HST hesabı ve ihtiyaç duyabileceğiniz diğer hesaplar Business Registration Online üzerinden ya da Form RC1 gönderilerek açılır.

Eşiğin altındayken gönüllü kayıt

Zorunlu olmadan da kayıt yaptırabilirsiniz. Bunun avantajı, iş için yaptığınız harcamalarda ödediğiniz GST/HST’yi input tax credit olarak geri talep edebilmenizdir. Ekipman, araç veya malzemeye ciddi harcama yapan yeni bir işletme için bu anlamlı olabilir.

Dezavantajı, müşterilerinize vergi eklemek zorunda kalmanız ve düzenli beyanname yükümlülüğü altına girmenizdir. Müşterileriniz vergi mükellefi işletmelerse bu sorun olmaz; son tüketiciyse fiyatınız rakiplerinize göre yükselir.

Kayıt tutma

İş gelirinizi ve giderlerinizi ayrı tutun. İş için ayrı bir banka hesabı açmak, kişisel harcamalarla karışmayı önler ve denetimde işinizi kolaylaştırır. Fatura, makbuz ve kilometre kayıtlarını saklayın. Araç ve ev ofisi giderlerinde iş kullanım oranını belgeleyebilmeniz gerekir; ev ofisi için gazetemizin home office expenses ve T2200 rehberine bakabilirsiniz.

Serbest çalışanların vergi beyanı ve taksitli ödeme yükümlülüğü ücretlilerden farklıdır. Yıl içinde vergi kesintisi yapılmadığı için yıl sonunda toplu bir vergi yükü çıkabilir; bunu aylık olarak kenara ayırmak sarsıntıyı önler.

Uygulama kontrol listesi

• İşimin şahıs şirketi olarak yürütülmesinin uygun olduğunu değerlendirdim.
• 30.000 dolarlık eşiğin ciro üzerinden hesaplandığını biliyorum.
• Birden fazla işim varsa cirolarını topladım.
• Eşiğe yaklaşıyorsam kayıt planımı hazırladım.
• Eşiği aşarsam 29 günlük kayıt süresini not ettim.
• Business number başvurusunu planladım.
• Gönüllü kaydın avantaj ve dezavantajını müşteri profilime göre tarttım.
• İş için ayrı banka hesabı açtım ve kayıt düzenimi kurdum.

Kaynaklar ve güncellik

Bu yazı CRA’nın small supplier ve GST/HST kayıt sayfalarına dayanır. Eşikler, süreler ve kayıt yöntemleri değişebilir. İşinizin yapısı, eyaletinizdeki ek kayıt yükümlülükleri ve lisans gereksinimleri farklılık gösterir. Karar vermeden önce bağlantılı CRA sayfalarını kontrol edin ve gerekiyorsa bir muhasebeciye danışın. Bu yazı vergi veya hukuki tavsiye değildir.