Kanada'da dolandırıcılığı CAFC ve polise bildirme rehberi
Para akışını durdurun, kanıtı koruyun; yerel polis, Canadian Anti-Fraud Centre, banka ve hesap sağlayıcılarına doğru sırayla bildirin.
Dolandırıcılık fark edildiğinde ilk hedef faili internette teşhir etmek değil, devam eden para ve hesap erişimini durdurmaktır. Banka transferi, kart, crypto, gift card veya e-transfer kullandıysanız ilgili financial institution’ın fraud birimini resmî uygulama ya da kartın arkasındaki numaradan hemen arayın. Aktif tehdit, kişinin bulunduğunuz yere gelmesi veya can güvenliği riski varsa 911’i kullanın.
Bu rehber genel güvenlik bilgisidir. Büyük kayıp, şirket hesabı, kişisel veri sızıntısı, extortion veya devam eden ceza soruşturmasında polis, avukat, insurer ve siber olay uzmanının dosyaya özgü talimatı önceliklidir.
Önce ödemeyi ve hesap erişimini sınırlayın
Bankaya transaction date, amount, recipient, reference number ve dolandırıcılığı fark ettiğiniz saati verin. Transfer recall, card dispute, account freeze veya password reset seçeneklerini sorun; geri alma garantisi yoktur. E-posta ve finans hesaplarının parolasını temiz bir cihazdan değiştirin, multi-factor authentication kurun ve bilinmeyen sessions’ı kapatın.
Remote access uygulaması kurduysanız cihazı ağdan ayırın ve kaldırmadan önce uygulama adı, permissions ve connection log’larını kaydedin. SIN, sürücü belgesi veya passport paylaşıldıysa ilgili issuing authority ile kurumun kimlik koruma adımlarını uygulayın. Credit file riski için kredi raporu ve dolandırıcılık rehberimiz Equifax, TransUnion ve kayıt planını açıklar.
Mesaj, e-posta header, URL, telephone number, username, wallet address, receipt ve konuşma dökümünü özgün biçimde saklayın. Screenshot yardımcıdır fakat silinebilir metadata ve tam mesajın yerini her zaman tutmaz. Fail olduğu düşünülen kişiye yeniden para göndermeyin; “recovery agent” adıyla peşin ücret isteyen ikinci dolandırıcılığa dikkat edin.
Yerel polis ve CAFC rollerini ayırın
Canadian Anti-Fraud Centre’ın fraud reporting açıklaması, victim veya witness olan kişilerin olayı hem local police’e hem CAFC’ye bildirmesini önerir. Yerel polis olayı soruşturabilecek makamdır; CAFC ise bildirimleri merkezi bilgi havuzunda birleştirerek kolluk çalışmalarını destekler. CAFC’ye bildirim, polis report’unun yerine geçmez.
Yerel police non-emergency kanalından occurrence veya report number alın. CAFC’nin resmî online reporting system’ını kullanın; e-posta ile rapor kabul edilmediğini dikkate alın. CAFC ana sayfası, kurumun kişilerden para istemediğini özellikle belirtir. Arama sonucundan çıkan sponsorlu numara yerine resmî alan adını kendiniz açın.
Her kuruma aynı olay zaman çizelgesini verin
Bir sayfalık chronology hazırlayın: ilk temas, her ödeme, paylaşılan veri, şüpheyi fark etme, banka araması ve hesap kapatma. Police, CAFC, banka, platform, insurer ve credit bureau reference numaralarını ayrı sütunlarda tutun. Aynı işlem için farklı saat veya tutar yazmak incelemeyi zorlaştırabilir.
Sahte iş teklifi söz konusuysa istihdam dolandırıcılığı rehberimizdeki employer ve ödeme kontrollerini uygulayın. Bankanın dispute deadline’ını ve police follow-up talimatını kaçırmayın. Sosyal medyada kanıt yayımlamak yerine özgün dosyaları koruyun; public paylaşım mahremiyeti, soruşturmayı ve başka mağdurların güvenliğini etkileyebilir.